Altijd een lekker onderwerp voor de kranten. Het ND deze keer meldt: "Zeker twintigduizend jongeren in Nederland zijn verslaafd aan computerspelletjes. Nog eens zo’n honderdduizend vertonen tekenen van verslaving. Dat zou blijken uit onderzoek van Jeroen Lemmens, onderzoeker aan de UvA. De krant vertelt er niet bij waar Lemmens deze uitspraken doet. De aanleiding van het artikel lijkt het boeksymposium It’s all in the games van Kisjes en Mijland te zijn, (zie www.betergamen.nl), maar hij was daar geen spreker.

Volgens Lemmens zal het aantal mensen dat in de problemen komt alleen maar toenemen, omdat het aantal gamers toeneemt. Gek genoeg hoeft dat niet waar te zijn: in het verleden gingen bijv. ook meer mensen  autorijden, maar het percentage slachtoffers nam daarmee juist af. Maar goed…

Lemmens vindt de resultaten van zijn eigen onderzoek "zorgwekkend". Het is niet duidelijk op grond waarvan hij dat vindt. Dat oordeel had hij overigens al  nog voordat het onderzoek moest beginnen: hij gelooft nu eenmaal in het bestaan van gameverslaving als iets wat zich ook kan voordoen bij normale, gezonde jongens, en wie zoekt zal vinden.

Lemmens ondervroeg 1024 kinderen van 12 tot en met 17 jaar over hun gamegedrag, op internet en alleen op de spelcomputer. Om te bepalen in hoeverre iemand verslaafd is, gebruikte hij een zelf ontwikkelde meetmethode gebaseerd op de criteria voor gokverslaving. Daar werd bijvoorbeeld gekeken naar de mate waarin het spelen het belangrijkste in iemands leven is, of niet spelen leidt tot frustratie en of een gamer door te spelen in conflict komt met ouders en vrienden.

Hij vond dat 2% van de jongeren voldeed aan de criteria van wat hij ‘verslaafd’ noemt.  Als het zou gaan om 2% van de hele groep jongeren, zou het gaan om 20.000 jongeren. Lemmens: "Deze groep verslaafden was eenzamer, minder sociaal vaardig en had doorgaans een slaaptekort of problemen op school." 9% voldeed aan enkele criteria en was dus "enigszins verslaafd", aldus de onderzoeker. Dat zou gaan om 100.000 jongeren. Zij hebben hun spelgedrag niet helemaal onder controle.

Nu hebben pubers over het algemeen hun eigen gedrag slecht onder controle, dus dat op zichzelf is niet zo "zorgwekkend". Het zou pas zorgwekkend zijn als ze zichzelf niet meer laten sturen door hun opvoeders. Die sturing hebben ze hard nodig, of het nu gaat om voor de tv blijven hangen, ongezond eten, spijbel- of nalatig huiswerkgedrag…

De verslavingszorg ziet nog geen grote toestroom van ‘probleemgamers’. De afgelopen jaren klopten een paar honderd spelers van videospelletjes en hun ouders aan bij de hulpverlening, blijkt uit een rondgang, zo meldt het ND. Behalve bij Keith Bakker, kan men nu ook bij de reguliere verslavingszorg terecht. Het aantal hulpvragen neemt iets toe, maar van een explosie is geen sprake. Maar ook hier voorspelt men gretig een  ‘booming business’: jazeker, het probleem zal nog wel  toenemen!

Er moet snel duidelijkheid komen wie verantwoordelijk is, wanneer mensen door videospelletjes in de problemen komen, stellen verslavingsdeskundige Herm Kisjes en medeauteur Erno Mijland in hun boek It’s all in the games: is de spelletjesfabrikant verantwoordelijk, de overheid of de ouders? Zij pleiten ervoor dat "gezond gamen" gepromoot wordt.

Ik ben nog steeds niet overtuigd dat we hier nu te maken hebben met een enorm probleem waar alle jongeren onder lijden. Ja, het is belangrijk dat ouders weten wat gamen is, wat het bij je doet en waarom je er zo in kan opgaan, dat je tijd en werkelijkheid uit het oog verliest.

Maar laten we eerlijk zijn: er is een groep jongeren om wie we ons zorgen moeten maken. Het gaat om een bepaalde groep jongeren die extra gevoelig zijn voor het ontwikkelen van problematisch gamegedrag. Dat zijn  kinderen  met een ontwikkelingsstoornis, vooral een aandachtstekortstoornis of een stoornis in het autistisch spectrum. Het percentage kinderen met ad(h)d ligt ongeveer op 4%. Wereldwijd stijgt dat percentage NERGENS boven de 6%. Hetzelfde geldt voor autisme. We weten redelijk goed hoe om hoeveel jongeren het gaat. Als je die percentages beschouwt, is 2% gameverslaving nog aan de lage kant…

Hoogste tijd om het onderzoek naar verslaving aan games te verbinden met onderzoek naar risico-jongeren: wat zijn de persoonsgebonden kenmerken die het risico vergroten? Hoe kan een ouder weten of zijn of haar kind verslavingsgevoelig is? Dát zou nou echt relevante informatie zijn.

Justine Pardoen