Dr. Joachim Wetterling (Universiteit Twente, en NHL Hogeschool Zwolle alwaar betrokken bij de oprichting van de master Mediapegagogiek) ging naar de bioscoopvertoning van de film Het geheim van de klokkenmakers, gevolgd door een paneldiscussie, en schreef voor ons een verslag. De film is gemaakt door Gerard Cevaal (Filmsmederij), bioloog, theatermaker, fotograaf en filmmaker. In zijn documentaire Het Geheim van de Klokkenmakers (2009) verkent de maker de wereld achter de computerschermen en onderzoekt hij de gevolgen van de digitale revolutie op ons leven. Hij doet dat deels via een virtueel alter ego genaamd Goodold Darwin.

De fiilm is interessant voor wie zich bezighoudt met nieuwe media en de gevolgen voor onze samenleving en de opvoeding van onze kinderen. Een tip voor docenten én alle mediacoaches!

Justine Pardoen

————————————————————————–

<!– /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:EN-US; mso-fareast-language:EN-US;}a:link, span.MsoHyperlink {color:blue; text-decoration:underline; text-underline:single;}a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed {color:purple; text-decoration:underline; text-underline:single;}@page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}–>

Het geheim van de Klokkenluiders 

De documentaire HetGeheim van de Klokkenmakers is gebaseerd op een verhaal uit de 17e eeuw overklokkenmakers die in het geheim het tempo van de klokken af wilden stemmen ophet groeiende tempo van de samenleving. Ook toen al dacht men na overontwikkelingen die elkaar steeds sneller opvolgen; een verschijnsel dattegenwoordig in nog veel grotere mate impact heeft op de mens en de wereldwaarin hij leeft.

In het bijzonder de ICT heeft de afgelopen twee decenniazulke revolutionaire ontwikkelingen doorgemaakt. De documentaire focust opdeze ontwikkelingen, hoe de mens ermee omgaat en de positieve en negatievegevolgen. Gerard Cevaal heeft met Het geheim van de Klokkenmakers eenaantrekkelijk vormgegeven en inhoudelijk gestructureerde analyse gerealiseerd,die voor zowel optimisten als pessimisten een goede basis voor discussie biedt.

In de film komt een aantal deskundigen aan het woord:

Op zondag 14 Februari isde documentaire voor het eerst in het openbaar vertoond en deze gelegenheid isaangegrepen voor het organiseren van een paneldiscussie in Filmhuis Luxor teZutphen. Aan de paneldiscussie is deelgenomen door Gerard Cevaal, de maker vande film, Jacob van Kokswijk, hoogleraar virtualisatie, Robert Overweg,ontwerper, David Nieborg, expert game-cultuur.

Een belangrijk aspect datin Het Geheim van de Klokkenmakers wordt aangesproken is de toenemende matewaarin vooral jongeren ICT ervaren als een integraal element van hun leven. Sociaal-maatschappelijkis de rol van ICT enorm maar ook op het economisch vlak. Zo is bijvoorbeeld deomzet in de game-industrie tegenwoordig groter dan die van de filmindustrie.Virtuele werelden vieren hoogtij, mobieltjes en sociale netwerken zoals Hyves,zijn niet meer weg te denken uit de wereld van kinderen en opgroeiende jeugd. Steedsmeer van hun tijd besteden zij eraan. Maar duidt dit op vluchtgedrag?Verslaving? Of wellicht ontdekt deze doelgroep al doende dat virtuele wereldenmeer mogelijkheden bieden hun fantasie uit te leven, hun zintuigen te prikkelen,zelf keuzes te maken dan zij gewend waren?

Oude media, zoals kranten entelevisie, missen de vooral bij jongeren zo gewenste interactiviteit,beheersbaarheid. Men heeft de behoefte (mede-)eigenaar te zijn van inhoud,handelen en doelen, iets wat men in toenemende mate mist in de ‘echte’ werelden in ‘oude’ media. De paneldiscussie ging op dit punt ook in op mogelijkhedente experimenteren met meerdere virtuele identiteiten, mogelijkheden temanipuleren met tijd en plaats, kortom de kansen die virtuele werelden en ICTbieden voor het empoweren van mensen, het op maat exploiteren van capaciteitenen interesses.

Aan de andere kant iszowel in de documentaire als in de discussie volop aandacht geschonken aan dekeerzijde, de potentiële gevaren. Privacybedreiging is er eentje van. Wat laatje los aan persoonlijke informatie, wie kan bij die informatie, hoe gemakkelijkis die informatie te vinden? De al genoemde verslaving, het door bijvoorbeeldovermatige gaming niet meer toekomen aan school, sociale contacten,beroepsuitoefening etc. Maar ook vervaging van grenzen tussen werkelijkheid envirtuele wereld. Als voorbeeld wordt in de discussie genoemd dat piloten in degolfoorlog werden teruggehaald nadat er indicatie was dat zij, wanneer zijzouden worden neergeschoten, dachten dat er een ‘reset’-knop zou zijn om opnieuw tebeginnen.

Een in mijn ogen zeerboeiend stuk in de documentaire ging in op de overdaad aan informatie die dehuidige ICT ontwikkelingen beschikbaar maken en hoe daarmee om te gaan. Het aanpassenvan de mens aan die hogere snelheid, hogere informatiedichtheid en –omvang is,volgens een van de mensen die in de documentaire aan het woord komen, eenessentiële randvoorwaarde om in de huidige wereld te overleven. Maar gaat deontwikkeling niet te snel daarvoor? Missen kinderen door een overdaad aan ICTniet teveel zintuiglijke en motorische ervaringen die opgedaan worden doorbuitenspelen in de natuur? 

Het einde van Het Geheimvan de Klokkenmakers besteedt aandacht aan het gedachtegoed van deTranshumanisten. Zij streven naar een zoveel mogelijk aanpassen van de mens aande moderne technologie. Dit om er optimaal gebruik van te maken onder anderedoor het verbeteren van het lichaam, en het bereiken van langere levensduur.Dit lijkt nog op science fiction en het is de vraag of het maatschappelijkdebat er, ondanks de technische mogelijkheden al aan toe is.   

Mijn oordeel over dedocumentaire is overwegend positief. Er wordt een beeld geschetst, vantechnologische ontwikkeling en de gevolgen ervan voor mens en samenleving. Hetbeeld wordt voorzien van visie en perspectieven van een aantal deskundigen,die helder en overwegend sterk zijn maar ook het reflectieproces bij dekijker stimuleren.

Er zit genoeg materiaal in de documentaire om discussies loste krijgen. Dat maakt hem ook heel geschikt voor gebruik in het onderwijs.Jammer is dat vooral aan het begin veel nadruk wordt gelegd op games envirtuele werelden als Second Life. Ook in de discussie, die verder overigensprima was en interessant lag voor mijn gevoel iets teveel het accent op gamesen de voors en tegens ervan.

Ik kan Het Geheim van de Klokkenmakers iedereenaanbevelen die interesse heeft voor ontwikkelingen rond ICT en virtuelewerelden en de impact ervan. Meer informatie en de mogelijkheid de film op dvd te bestellen, is te vinden op www.hetgeheimvandeklokkenmakers.nl.

Joachim Wetterling

twitter.com/joachimw